آنتروپیک مدل قدرتمندش را برگرداند، اما با قواعد تازه

گاهی یک محصول فناوری فقط به‌خاطر کیفیتش خبرساز نمی‌شود؛ به‌خاطر اینکه ناگهان معلوم می‌شود چقدر به سیاست، امنیت ملی و تصمیم‌های پشت درهای بسته گره خورده است. کلود فیبل ۵ (Claude Fable 5)، قدرتمندترین مدل عمومی تازه آنتروپیک (Anthropic)، امروز دوباره در سطح جهانی برمی‌گردد؛ آن هم پس از اینکه وزارت بازرگانی آمریکا دستور اضطراری کنترل صادرات را که در ۱۲ ژوئن صادر کرده بود، لغو کرد. این دستور باعث شده بود آنتروپیک دسترسی جهانی به فیبل ۵ و مدل سایبری محدودترش، کلود میثوس ۵ (Claude Mythos 5)، را فقط چند روز بعد از معرفی متوقف کند.

بازگشت اما کامل و ساده نیست. فیبل ۵ دوباره در اکوسیستم اصلی آنتروپیک، از جمله کلود پلتفرم (Claude Platform)، کلود.ai، کلود کد (Claude Code) و کلود کوورک (Claude Cowork) در دسترس قرار می‌گیرد. برای سرویس‌های ابری بزرگ مثل آمازون وب سرویسز (Amazon Web Services)، گوگل کلاود (Google Cloud) و مایکروسافت فاندری (Microsoft Foundry)، آنتروپیک گفته دسترسی را هرچه سریع‌تر دوباره فعال می‌کند، اما هنوز روشن نیست همه این مسیرهای بیرونی کاملاً برگشته‌اند یا نه. میثوس ۵ هم داستان جداگانه‌ای دارد: از نظر حقوقی مانع اضطراری برداشته شده، اما خود آنتروپیک همچنان آن را پشت درِ دسترسی تأییدشده نگه داشته است.

قیمت‌گذاری هم نشان می‌دهد فیبل ۵ قرار نیست یک ابزار ارزان و دم‌دستی باشد. آنتروپیک برای فیبل ۵ و میثوس ۵ قیمت ۱۰ دلار برای هر یک میلیون توکن ورودی و ۵۰ دلار برای هر یک میلیون توکن خروجی گذاشته؛ یعنی در مقایسه با بسیاری از مدل‌های پیشرو، اینجا با یک ابزار گران‌قیمت طرفیم. برای اینکه شرکت‌ها بعد از این بحران دوباره وسوسه شوند آن را امتحان کنند، آنتروپیک تا ۷ ژوئیه طرح موقتی گذاشته که در برخی اشتراک‌های پرو، مکس، تیم و بعضی طرح‌های سازمانی، بخشی از مصرف فیبل ۵ بدون هزینه اضافه حساب شود.

ریشه بحران از گزارشی آمد که پژوهشگران آمازون درباره راهی برای دور زدن محافظ‌های فیبل ۵ منتشر کردند. طبق روایت آنتروپیک، آن تکنیک باعث می‌شد مدل آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری را شناسایی کند و در یک مورد حتی کدی نشان دهد که چطور می‌شود از آسیب‌پذیری سوءاستفاده کرد. همین برای دولت آمریکا کافی بود تا زنگ خطر قابلیت‌های سایبری تهاجمی مدل‌های زبانی بزرگ یا ال‌ال‌ام (LLM) به صدا درآید. طنز ماجرا اینجاست که آمازون یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی آنتروپیک بوده، با سرمایه‌گذاری عظیمی که رابطه این دو شرکت را بسیار نزدیک کرده بود.

آنتروپیک برای باز کردن این گره، یک طبقه‌بند ایمنی خودکار تازه ساخت که مخصوصاً برای شناسایی همان تکنیک آموزش دیده بود. این سیستم در آزمون مرکز استانداردها و نوآوری هوش مصنوعی وزارت بازرگانی آمریکا، در بیش از ۹۹ درصد موارد آن تکنیک خاص را متوقف کرد. اما این محافظ قوی‌تر بی‌هزینه نیست: آنتروپیک هشدار داده ممکن است درخواست‌های سالم برنامه‌نویسی و دیباگ هم بیشتر از قبل اشتباهی مسدود شوند. اگر چنین اتفاقی بیفتد، جلسه فعال به‌طور خودکار به کلود اوپوس ۴.۸ منتقل می‌شود؛ شبیه اینکه در بزرگراه، به‌خاطر یک ایست بازرسی حساس، ناگهان شما را به مسیر کندتر بفرستند.

ماجرا برای شرکت‌ها یک درس جدی دارد: مدل‌های بسته و متمرکز می‌توانند فوق‌العاده قدرتمند باشند، اما یک نقطه شکست سیاسی و حقوقی هم دارند. اگر کل جریان کاری یک شرکت روی یک ای‌پی‌آی بسته سوار باشد، یک دستور دولتی می‌تواند مثل کشیدن دوشاخه برق، اتوماسیون‌ها و فرایندها را متوقف کند. به همین دلیل حالا بحث مدل‌های متن‌باز، مدل‌های قابل اجرا روی زیرساخت داخلی، معماری‌های چندمدلی و مسیرهای جایگزین جدی‌تر شده است. فیبل ۵ برگشته، اما بازار دیگر همان بازار قبل از این خاموشی دو هفته‌ای نیست.