هوش مصنوعی وارد قلب فرمول ۱ شده، اما راننده هنوز تصمیم‌گیر است

در فرمول ۱، فاصله میان پیروزی و شکست گاهی فقط چند هزارم ثانیه است. راننده فقط فرمان نمی‌چرخاند؛ هم‌زمان دمای لاستیک‌ها را زیر نظر دارد، مصرف انرژی را مدیریت می‌کند، با مهندس تیم صحبت می‌کند و باید در سرعتی بسیار بالا تصمیم بگیرد. لیام لاوسون می‌گوید قوانین جدید انرژی، فشار ذهنی و فیزیکی بیشتری ایجاد کرده‌اند، چون راننده باید در طول هر دور مسابقه اطلاعات زیادی را پردازش کند. حالا هوش مصنوعی وارد همین نقطه شده است: نه برای گرفتن فرمان از راننده، بلکه برای تبدیل حجم عظیم داده به اطلاعاتی که انسان بتواند سریع‌تر از آن استفاده کند.

تیم‌های فرمول ۱ همیشه دنبال مزیت‌های کوچک بوده‌اند؛ یک طراحی بهتر، یک تصمیم تاکتیکی دقیق‌تر یا یک تحلیل سریع‌تر از رفتار خودرو. AI یک ابزار تازه برای پیدا کردن همین مزیت‌هاست. تیم‌ها از آن برای مرتب‌کردن اطلاعات، تحلیل عملکرد، آماده‌سازی راننده و استخراج الگوهایی استفاده می‌کنند که در میان هزاران گزارش قدیمی پنهان شده‌اند. اما فیا نگران است که اگر این مسیر بدون محدودیت ادامه پیدا کند، مسابقه به رقابت قدرت محاسباتی تبدیل شود؛ شبیه زمانی که تیم‌های ثروتمند فقط با خرید کامپیوترهای قوی‌تر می‌توانستند مزیت بسازند.

به همین دلیل فیا در حال طراحی قوانین جدیدی است که قرار است از سال ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به‌صورت مرحله‌ای وارد شوند. هدف این نیست که نوآوری متوقف شود، بلکه این است که بخش انسانی ورزش حفظ شود. دومینیک هارلو، معاون فنی فیا، می‌گوید فرمول ۱ فقط راننده نیست؛ مهندسان، متخصصان آیرودینامیک، تیم عملیات و افرادی که مدل‌های تونل باد را می‌سازند هم بخشی از خلاقیت مسابقه هستند. نگرانی اصلی این است که اگر AI بدون کنترل رشد کند، هزینه توسعه بالا برود و مزیت فقط به تیم‌هایی برسد که بیشترین قدرت پردازشی را دارند.

در عمل، تیم‌ها همین حالا از AI استفاده می‌کنند، اما بیشتر برای آزادکردن زمان انسان‌ها. در اتلسیان ویلیامز، راسل پدون که بین عملکرد راننده و مهندسی ارتباط برقرار می‌کند، از ابزارهای AI برای سازمان‌دهی اطلاعات و تحلیل داده استفاده می‌کند. او می‌گوید قبلاً حدود ۶۰ درصد زمانش صرف کدنویسی و ساخت ابزارهای اختصاصی برای پاسخ به پرسش‌های مختلف می‌شد؛ اما حالا می‌تواند سؤال را مستقیم مطرح کند و سیستم در میان پایگاه داده تیم، گزارش‌ها و مطالعات قبلی جست‌وجو کند. نتیجه این است که زمان بیشتری برای تفسیر داده و همکاری با راننده و مهندسان باقی می‌ماند.

یکی از جذاب‌ترین کاربردها، استفاده از AI برای پیدا کردن الگوهای تاریخی است. یک مهندس می‌تواند درباره عملکرد یک راننده در دو سال قبل سؤال کند و به‌جای ساعت‌ها جست‌وجوی دستی، مجموعه‌ای از گزارش‌ها و تحلیل‌های مرتبط را دریافت کند. این تغییر شبیه داشتن یک دستیار پژوهشی دائمی است که در آرشیو تیم زندگی می‌کند و هر لحظه می‌تواند اطلاعات لازم را بیرون بکشد. رانندگان هم خارج از گاراژ از ابزارهای AI استفاده می‌کنند؛ لوئیس همیلتون از پرپلکسیتی برای بخش‌هایی از تمرین، تغذیه و برنامه ریکاوری خود استفاده کرده و لاوسون نیز از AI برای موسیقی و یادگیری مهارت‌های جدید بهره می‌گیرد.

اما شاید مهم‌ترین درس فرمول ۱ این باشد که بهترین AI همیشه بزرگ‌ترین AI نیست. در پروژه دوربین هوشمند داور، لنوو ابتدا تلاش کرد همه پردازش تثبیت تصویر را به یک مدل بزرگ بسپارد، اما نتیجه از نظر سرعت و مصرف انرژی مناسب نبود. تیم سپس کار را به چهار وظیفه تقسیم کرد و از مدل‌های کوچک‌تر تخصصی استفاده کرد. این تجربه نشان می‌دهد آینده AI کاربردی بیشتر شبیه یک تیم هماهنگ است تا یک ماشین عظیم که همه کارها را انجام می‌دهد. فرمول ۱ در نهایت باید به یک سؤال پاسخ دهد: چگونه از ماشین‌های هوشمند کمک بگیریم، بدون اینکه خودِ انسان از داستان مسابقه حذف شود؟