گزارش باکس نشان می‌دهد چرا بعضی شرکت‌ها سریع‌تر نتیجه می‌گیرند

سال اول تب هوش مصنوعی، خیلی از شرکت‌ها شبیه آدم‌هایی بودند که تازه یک ابزار جادویی خریده‌اند و هنوز نمی‌دانند آن را کجای خانه بگذارند. اما گزارش تازه باکس (Box) نشان می‌دهد این مرحله دارد تمام می‌شود. در نظرسنجی از ۱۶۴۰ تصمیم‌گیرنده فناوری اطلاعات در آمریکا، بریتانیا، فرانسه و ژاپن، تصویر تازه‌ای دیده می‌شود: شرکت‌های موفق دیگر فقط در حال آزمایش پراکنده نیستند؛ آن‌ها AI را وارد عملیات تکرارشونده، امن و قابل مدیریت کرده‌اند.

سرعت تغییر چشمگیر است. سهم سازمان‌هایی که خود را پیشرفته یا پیشتاز در هوش مصنوعی می‌دانند، طی یک سال از ۸ درصد به ۶۴ درصد رسیده است. هم‌زمان، شرکت‌هایی که هنوز در مرحله ابتدایی یا شروع‌نکرده بودند، از ۵۳ درصد به ۹ درصد کاهش یافته‌اند. مهم‌تر اینکه ۸۰ درصد سازمان‌ها گفته‌اند سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی برایشان دست‌کم ۱۰ درصد بهبود ایجاد کرده و بیش از نیمی از آن‌ها در کمتر از شش ماه پس از تأیید پروژه، اثر قابل اندازه‌گیری دیده‌اند.

اما راز جلو افتادن رهبران AI فقط خرید مدل‌های تازه‌تر نیست. اولیویا ناتبوهم (Olivia Nottebohm)، مدیر ارشد عملیات باکس، می‌گوید تفاوت اصلی در «عضله عملیاتی» شرکت‌هاست: تیم‌های درست برای استقرار عامل‌ها، حاکمیت رسمی برای کنترل آن‌ها و لایه محتوایی قابل اعتماد که عامل‌ها بتوانند از آن استفاده کنند. به زبان ساده، AI مثل یک کارمند بسیار سریع است؛ اما اگر پرونده‌ها نامرتب، دسترسی‌ها مبهم و قوانین داخلی نامشخص باشد، این کارمند هم یا اشتباه می‌کند یا اصلاً نمی‌تواند کار مفیدی انجام دهد.

گزارش باکس می‌گوید گلوگاه بزرگ سال ۲۰۲۶ دیگر صرفاً کیفیت مدل نیست؛ محتواست. ۹۶ درصد سازمان‌ها می‌گویند عامل‌های AI برای مفید بودن باید به محتوای اختصاصی شرکت دسترسی داشته باشند، اما فقط ۳۶ درصد توانسته‌اند این عامل‌ها را در چندین کاربرد مختلف به محتوای قابل اعتماد وصل کنند. مشکل اینجاست که اطلاعات شرکت‌ها معمولاً در قراردادها، گزارش‌ها، فایل‌ها، ایمیل‌ها و سیستم‌های پراکنده پخش شده‌اند؛ مثل کتابخانه‌ای بزرگ که کتاب‌هایش بدون قفسه‌بندی روی زمین ریخته باشد.

همین دسترسی به محتوا، مسئله امنیت را هم جدی‌تر کرده است. نزدیک به نیمی از سازمان‌ها گفته‌اند نوعی حادثه افشای داده مرتبط با AI را تجربه کرده‌اند و این عدد در شرکت‌های پیشتاز به ۶۰ درصد می‌رسد؛ احتمالاً چون عامل‌ها و سیستم‌های بیشتری دارند و البته شاید بهتر هم می‌توانند رخدادها را شناسایی کنند. با این حال، نگاه به حاکمیت در حال تغییر است. ۹۳ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند حاکمیت بهتر باعث شده سریع‌تر حرکت کنند، نه کندتر. یعنی امنیت دیگر ترمز نوآوری نیست؛ کمربند ایمنی آن است.

بخش مهم دیگر گزارش به قفل‌شدن در یک فروشنده برمی‌گردد. ۶۸ درصد سازمان‌ها نگران وابستگی به تنها یک ارائه‌دهنده AI هستند و میانگین تعداد ابزارهای رسمی AI در شرکت‌ها به ۳.۳ رسیده است. ناتبوهم می‌گوید دوران استفاده بی‌حساب از گران‌ترین مدل‌ها رو به پایان است؛ شرکت‌ها می‌خواهند ارزان‌ترین مدلی را انتخاب کنند که کیفیت لازم را می‌دهد و بتوانند بین مدل‌های مختلف جابه‌جا شوند. درست مثل زمانی که شرکت‌ها به‌جای تکیه کامل بر یک زیرساخت ابری، به سمت چندابری رفتند، حالا هم آینده AI سازمانی به معماری چندمدلی، محتوای تمیز و حاکمیت مخصوص عامل‌ها وابسته می‌شود.