آیا واگذاری ۵ درصد از سهام اوپن‌ای‌آی می‌تواند جلوی قوانین سخت‌گیرانه ترامپ را بگیرد؟

وقتی یک فناوری جدید به اندازه هوش مصنوعی ارزش اقتصادی ایجاد می‌کند، سؤال فقط این نیست که چه کسی بهترین مدل را می‌سازد؛ سؤال این است که چه کسی از این ثروت جدید سهم خواهد برد. طبق گزارشی که وال‌استریت ژورنال و فایننشال تایمز به آن استناد کرده‌اند، اوپن‌ای‌آی در حال بررسی ایده‌ای غیرمعمول است: واگذاری ۵ درصد از مالکیت شرکت به دولت آمریکا. هدف اعلام‌شده این است که دولت و مردم آمریکا در سود رشد AI شریک شوند و هم‌زمان بخشی از تنش‌های سیاسی پیرامون این صنعت کاهش پیدا کند.

عدد پشت این پیشنهاد بسیار بزرگ است. اوپن‌ای‌آی در آخرین دور سرمایه‌گذاری خود با ارزش‌گذاری ۸۵۲ میلیارد دلاری روبه‌رو شد؛ بنابراین ۵ درصد سهام می‌تواند حدود ۴۲.۶ میلیارد دلار ارزش داشته باشد. این یعنی بحث دیگر درباره یک سهم نمادین نیست؛ درباره مالکیت بخشی از یکی از ارزشمندترین شرکت‌های فناوری جهان است. ایده مشابه این است که دولت به جای فقط قانون‌گذاری درباره یک صنعت، بخشی از موفقیت مالی آن را هم در اختیار داشته باشد.

اما این پیشنهاد در خلأ مطرح نشده است. دولت ترامپ در ماه‌های اخیر رویکرد فعال‌تری نسبت به صنعت فناوری و هوش مصنوعی داشته است. در حالی که برخی اقدامات دولت علیه شرکت‌هایی مانند آنتروپیک نگرانی‌هایی درباره دخالت سیاسی در بازار AI ایجاد کرده، دولت هم‌زمان به دنبال راه‌هایی برای جذب بخشی از ارزش اقتصادی این موج فناوری بوده است. آمریکا پیش‌تر حدود ۱۰ درصد از سهام اینتل را در اختیار گرفته و طبق گزارش‌ها، از انویدیا و AMD نیز خواسته بود ۱۵ درصد از درآمد فروش تراشه‌های هوش مصنوعی به چین را پرداخت کنند.

این روند نشان می‌دهد یک بحث بزرگ‌تر در حال شکل‌گیری است: آیا هوش مصنوعی فقط یک محصول تجاری است یا نوعی زیرساخت عمومی که جامعه باید از منافع آن سهم داشته باشد؟ برخی سیاستمداران مانند برنی سندرز استدلال کرده‌اند AI باید مانند یک منبع عمومی دیده شود و حتی پیشنهاد مالیات ویژه برای ایجاد صندوق ثروت عمومی مطرح کرده‌اند. در طرف مقابل، شرکت‌های فناوری نگران‌اند که دخالت بیش از حد دولت بتواند سرعت نوآوری را کاهش دهد.

برای اوپن‌ای‌آی، پیشنهاد سهام می‌تواند یک حرکت استراتژیک باشد. داشتن دولت به‌عنوان سهامدار ممکن است فشارهای سیاسی را کاهش دهد و نشان دهد مردم نیز در موفقیت اقتصادی AI ذی‌نفع هستند. اما چنین رابطه‌ای سؤال‌های دشواری ایجاد می‌کند: آیا دولت می‌تواند هم‌زمان قانون‌گذار، ناظر و سهامدار یک شرکت هوش مصنوعی باشد؟ آیا این مدل در آینده برای دیگر شرکت‌ها هم تکرار خواهد شد؟

داستان اصلی شاید خودِ عدد ۴۲.۶ میلیارد دلار نباشد. مهم‌تر این است که هوش مصنوعی از یک رقابت آزمایشگاهی میان مهندسان به مسئله‌ای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. همان‌طور که نفت، اینترنت و تراشه‌ها در دوره‌های مختلف به دارایی‌های استراتژیک تبدیل شدند، حالا AI هم به نقطه‌ای رسیده که دولت‌ها دیگر فقط تماشاگر آن نیستند؛ آن‌ها می‌خواهند بخشی از بازی باشند.