علم می‌گوید تماشای فوتبال برای بدن بی‌هزینه نیست

اگر فکر می‌کنید هنگام فینال فوتبال فقط «اعصاب‌تان خرد می‌شود»، بدن شما احتمالاً نظر متفاوتی دارد. پژوهشی از دانشگاه بیله‌فلد آلمان نشان می‌دهد یک مسابقه حساس می‌تواند برای هوادار واقعی به رویدادی کاملاً جسمانی تبدیل شود. محققان ۲۲۹ هوادار آرمینیا بیله‌فلد (Arminia Bielefeld) را برای سه ماه با ساعت‌های هوشمند دنبال کردند و روز فینال جام حذفی آلمان را با روزهای عادی مقایسه کردند. نتیجه روشن بود: استرس فیزیولوژیک در روز فینال حدود ۴۱ درصد افزایش یافت و میانگین ضربان قلب از ۷۰.۹ به ۷۸.۷ ضربه در دقیقه رسید.

جالب‌تر اینکه بدن منتظر سوت شروع نمی‌ماند. داده‌ها نشان دادند استرس هواداران از صبح روز مسابقه بالا می‌رفت، درست پیش از شروع بازی به اوج می‌رسید و حتی پس از پایان مسابقه فوراً به حالت عادی بازنمی‌گشت. انگار بدن ساعت‌ها پیش از بازیکنان وارد زمین شده باشد. چند دقیقه نخست، زمانی که نتیجه هنوز کاملاً باز بود، بیشترین ضربان‌ها ثبت شد؛ با روشن‌تر شدن سرنوشت مسابقه، بدن هم کمی آرام گرفت.

اما جایی که بازی را می‌بینید اهمیت زیادی دارد. میانگین ضربان قلب کسانی که در ورزشگاه بودند به ۹۴.۲ ضربه در دقیقه رسید، در حالی که این عدد برای افرادی که مسابقه را از تلویزیون دنبال کردند ۷۹.۴ بود. پس از گل نخست تیم، ضربان هواداران حاضر روی سکوها تا حدود ۱۰۸ ضربه در دقیقه بالا رفت. تفاوت قابل درک است: روی مبل خانه، مسابقه را تماشا می‌کنید؛ در ورزشگاه، صدای هزاران نفر، حرکت جمعیت و تنش لحظه‌ای شما را داخل خود رویداد می‌کشد.

الکل هم این واکنش را شدیدتر کرد. کسانی که هنگام مسابقه نوشیدنی الکلی مصرف کرده بودند، در طول بازی حدود ۵ درصد ضربان قلب بالاتری داشتند و بعد از نخستین گل تیم این فاصله به نزدیک ۱۲ درصد رسید. پژوهشگران در این مطالعه مستقیماً خطر پزشکی را ارزیابی نکردند، اما یادآور شدند که الکل در شرایط هیجان شدید می‌تواند فشار بیشتری بر سیستم قلبی‌عروقی وارد کند.

شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا زمانی اتفاق افتاد که نتیجه بازی تقریباً مشخص شده بود. دو گل در دقایق پایانی دوباره ضربان قلب هواداران را بالا برد، با اینکه از نظر منطقی احتمال بازگشت بسیار ناچیز بود. اینجا بدن نشان می‌دهد ماشین محاسبه احتمال نیست. امید، غرور، تعلق و هویت هواداری می‌توانند حتی وقتی مغز می‌داند کار تقریباً تمام شده، بدن را دوباره وارد وضعیت آماده‌باش کنند.

این نتایج با پژوهش‌های قبلی هم‌جهت است. مطالعه‌ای پس از جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان گزارش کرده بود که در افراد دارای مشکلات قلبی زمینه‌ای، خطر یک رویداد حاد قلبی‌عروقی هنگام مسابقات تیم ملی آلمان نزدیک به سه برابر می‌شد. تحقیقات دیگر نیز افزایش هورمون‌های استرس مانند کورتیزول و واکنش شدیدتر در افرادی را نشان داده‌اند که هویت خود را بیشتر با تیم محبوبشان گره می‌زنند. فوتبال برای تماشاگر فقط سرگرمی نیست؛ گاهی بدن یک مسابقه را تقریباً مثل اتفاقی می‌بیند که خودش در آن حضور دارد.