وقتی خالق چت‌جی‌پی‌تی نتوانست از ایده عجیب اسکن بیومتریک خود پول دربیاورد.

تصور کنید در یک مهمانی شام نشسته‌اید و متوجه می‌شوید موفق‌ترین فرد جمع، همزمان در حال تجربه یک شکست عجیب است. این دقیقا همان اتفاقی است که این روزها برای سام آلتمن، چهره شناخته‌شده دنیای هوش مصنوعی رخ داده است. درست در همان روزی که خبر رسید شرکت اصلی او یعنی OpenAI (خالق ChatGPT) به صورت محرمانه برای یک عرضه اولیه سهام (IPO) تاریخی در بورس دورخیز کرده است، خبر دیگری مثل یک بمب صدا کرد: شرکت دوم او در حال اخراج کارمندانش است.

این شرکت دوم که Tools for Humanity نام دارد، پروژه‌ای بسیار عجیب‌تر از یک چت‌بات است. احتمالا درباره پروژه «ورلد» (World) یا آن گوی‌های نقره‌ای رنگ و ترسناک که در مراکز خرید گذاشته بودند تا چشم‌های مردم را اسکن کنند، شنیده‌اید. ایده آلتمن روی کاغذ یک داستان علمی‌تخیلی جذاب بود: در دنیایی که هوش مصنوعی در حال تسخیر همه‌چیز است، ما به راهی نیاز داریم تا انسان‌های واقعی را از ربات‌ها تشخیص دهیم. راهکار او؟ اسکن منحصربه‌فرد عنبیه چشم شما، تایید هویتتان و در نهایت گره زدن آن به یک ارز دیجیتال به نام Worldcoin.

سرمایه‌گذاران غول‌پیکر سیلیکون ولی مثل Andreessen Horowitz و Bain Capital آنقدر جذب این رویای آینده‌نگرانه شدند که ارزش شرکت را به ۲.۵ میلیارد دلار رساندند. اما مشکل از جایی شروع شد که این رویا نتوانست به پول واقعی تبدیل شود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این شرکت حالا در تلاش برای درآمدزایی به بن‌بست خورده و مجبور شده است بخش قابل توجهی از نیروهای خود را برای فرار از بحران تعدیل کند.

اما داستان فقط درباره کمبود پول نیست؛ پای یک بحران بزرگ اخلاقی هم در میان است. این شرکت برای تشویق مردم به اسکن چشم‌هایشان، در کشورهایی مثل کنیا، هند و هنگ‌کنگ معادل ۵۰ دلار ارز دیجیتال به آن‌ها پیشنهاد می‌داد. طبیعی است که این کار خیلی زود با واکنش سخت دولت‌ها روبرو شد. کنیا فعالیت این شرکت را به دلیل نگرانی‌های مالی و حریم خصوصی کاملا ممنوع کرد و کره جنوبی نیز آن‌ها را ۸۳۰ هزار دلار به خاطر نقض قوانین حریم خصوصی جریمه کرد.

هرچند شرکت‌هایی مثل تیندر، زوم و داکوساین در آمریکا با این پروژه همکاری‌هایی داشتند، اما در نهایت واقعیت جامعه خودش را نشان داد. چه کسی فکرش را می‌کرد؟ معلوم شد که مردم عادی اصلا حس خوبی ندارند که خصوصی‌ترین داده‌های بیومتریک بدنشان را در ازای دریافت ۵۰ دلار پول مجازی، آن هم به یک استارتاپ عجیب و غریب بفروشند. این پایان تلخی برای رویای گوی‌های نقره‌ای است، حتی اگر خالق آن پادشاه بلامنازع هوش مصنوعی باشد.