وقتی خالق چت‌جی‌پی‌تی نتوانست از ایده عجیب اسکن بیومتریک خود پول دربیاورد

هرچه اینترنت پرتر از بات‌ها، جعل‌ها و هویت‌های ساختگی می‌شود، ایده اثبات اینکه یک کاربر واقعاً انسان است جذاب‌تر به نظر می‌رسد. تولز فور هیومنیتی (Tools for Humanity)، شرکت هم‌بنیان‌گذاری‌شده توسط سام آلتمن (Sam Altman)، می‌خواهد همین مسئله را با اسکن عنبیه حل کند. پروژه ورلد (World) با دستگاهی نقره‌ای به نام اورب (Orb)، از چشم کاربران تصویربرداری می‌کند تا هویت منحصربه‌فردشان را تأیید و میان فعالیت انسانی و فعالیت بات‌ها تمایز بگذارد.

اما طبق گزارش بیزنس اینسایدر، این شرکت اکنون در حال تعدیل نیرو است؛ گزارشی که هنوز از سوی خود شرکت تأیید نشده و تک‌کرانچ نیز برای دریافت توضیح با آن تماس گرفته است. این خبر در همان روزهایی مطرح شد که اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، شرکت دیگر تحت مدیریت آلتمن، برای عرضه عمومی اولیه به‌طور محرمانه اقدام کرد. این تضاد چشمگیر است: یک کسب‌وکار آلتمن در آستانه یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های عمومی دهه قرار دارد و کسب‌وکار دیگر، ظاهراً در جست‌وجوی راهی برای ساختن درآمد پایدار است.

ایده اصلی ورلد فقط احراز هویت نیست. اسکن‌های عنبیه قرار است به تأیید هویت برای خریدوفروش رمزارز اختصاصی شرکت، ورلدکوین (Worldcoin)، هم کمک کنند. همین وعده بزرگ، سرمایه‌گذاران را جذب کرد و تولز فور هیومنیتی با ارزش‌گذاری ۲.۵ میلیارد دلار از سرمایه‌گذارانی مانند اندریسن هوروویتز و بین کپیتال سرمایه گرفت. اما ارزش‌گذاری بالا لزوماً به معنای مدل کسب‌وکار جاافتاده نیست؛ به‌ویژه وقتی محصول از کاربر می‌خواهد داده‌ای را بدهد که برخلاف گذرواژه، در صورت افشا قابل تغییر نیست.

در برخی بازارها، به افراد معادل ۵۰ دلار ورلدکوین در ازای داده‌های بیومتریک پیشنهاد شده بود. این شیوه نگرانی‌های جدی درباره رضایت آگاهانه، فشار اقتصادی و حریم خصوصی ایجاد کرد. کنیا فعالیت ورلد را به‌دلیل نگرانی‌های مالی و حریم خصوصی ممنوع کرد. در کره جنوبی نیز شرکت به‌دلیل نقض ادعایی قانون حریم خصوصی، ۸۳۰ هزار دلار جریمه شد. هند و هنگ‌کنگ هم از جمله جاهایی بوده‌اند که با پرسش‌های اخلاقی و نظارتی درباره این پروژه روبه‌رو شده‌اند.

مشکل ورلد فقط فنی نیست؛ مسئله اعتماد است. مردم شاید نیاز به اثبات انسان‌بودن را درک کنند، اما به‌سختی می‌پذیرند برای ورود به آینده اینترنت، بخشی از هویت زیستی خود را به یک استارتاپ بسپارند؛ آن هم در برابر مقداری رمزارز. اگر گزارش تعدیل نیرو درست باشد، نشانه‌ای است که فناوری‌های هویتیِ بلندپروازانه برای بقا به چیزی بیش از سرمایه و دستگاه‌های خیره‌کننده نیاز دارند: کاربردی روشن، حفاظت قابل‌اعتماد و دلیلی قانع‌کننده برای اینکه مردم با آرامش بگویند «بله».