کروم و سافاری دیگر تنها بازیگران نیستند، مرورگرهای AI محور وارد رقابت شده‌اند

برای سال‌ها، انتخاب مرورگر بیشتر شبیه انتخاب میان چند مدل متفاوت از یک پنجره بود: یکی سریع‌تر، یکی خصوصی‌تر و یکی بهتر با اکوسیستم گوشی یا لپ‌تاپ شما هماهنگ می‌شد. حالا این پنجره می‌خواهد از قاب بیرون بیاید و خودش دست به کار شود. گزارش تک‌کرانچ می‌گوید جنگ مرورگرها در سال ۲۰۲۶ دیگر فقط درباره اینکه گوگل یا موتور جست‌وجوی دیگری صفحه اول شما باشد نیست؛ رقابت اصلی بر سر این است که کدام شرکت بتواند هوش مصنوعی خود را داخل مرورگر قرار دهد و اجازه بگیرد به نمایندگی از شما کار انجام دهد. کروم و سافاری هنوز بازیگران غالب‌اند، اما موجی از استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری در تلاش‌اند مرورگر را از «جایی برای دیدن وب» به «دستیار انجام کار» تبدیل کنند.

پرپلکسیتی با مرورگر Comet یکی از واضح‌ترین نمونه‌هاست. Comet می‌تواند مثل یک موتور جست‌وجوی مبتنی بر چت عمل کند، ایمیل‌ها را خلاصه کند، صفحات وب را بگردد و کارهایی مثل ارسال دعوت‌نامه تقویم را انجام دهد. در زمان گزارش، دسترسی آن به کاربران طرح Max با اشتراک ماهانه ۲۰۰ دلار محدود بود. دیا (Dia)، محصول The Browser Company، مسیر مشابهی دارد و می‌تواند از سایت‌هایی که کاربر دیده یا وارد آن‌ها شده برای پاسخ‌دادن و انجام وظایف استفاده کند. اپرا هم Neon را با قیمت ماهانه ۱۹.۹۰ دلار عرضه کرده؛ مرورگری با آگاهی زمینه‌ای که برای تحقیق، خرید، نوشتن کد و حتی انجام بعضی کارها در زمانی که کاربر آفلاین است طراحی شده است.

اوپن‌ای‌آی هم با Atlas وارد همین زمین شده است. ایده Atlas این است که کاربر بتواند درباره نتایج جست‌وجو و سایت‌ها مستقیماً از ChatGPT سؤال کند و در حالت Agent Mode انجام کار را به سیستم بسپارد. در کنار آن، پروژه‌هایی مثل Aside حتی صریح‌تر درباره سطح دسترسی مورد نیاز حرف می‌زنند: تاریخچه مرور، رمزها و زمینه مرورگر. چون اگر عامل قرار است واقعاً فرم پر کند، میان Gmail، Notion، Slack، Figma یا حساب بانکی حرکت کند، باید به بخش‌هایی از زندگی آنلاین دسترسی پیدا کند که مرورگر سنتی معمولاً فقط آن‌ها را نمایش می‌داد. همین‌جا راحتی و ریسک به هم می‌رسند؛ دستیار هرچه بیشتر بداند، کار بیشتری انجام می‌دهد، اما همان دانش به سطح حساس‌تری از اعتماد نیاز دارد.

همه رقبا البته به سمت عامل‌های AI نمی‌روند. Brave همچنان با مسدودکردن تبلیغات و ردیاب‌ها، VPN و ابزارهای حریم خصوصی شناخته می‌شود. DuckDuckGo که از سال ۲۰۰۸ فعالیت دارد، علاوه بر مرورگر و جست‌وجوی خصوصی، قابلیت‌های هوش مصنوعی و مسدودکننده پیشرفته‌تر کلاهبرداری را اضافه کرده است. لیدی‌برد (Ladybird) رویکرد رادیکال‌تری دارد: تیمی به رهبری کریس وانسترات، هم‌بنیان‌گذار پیشین GitHub، می‌خواهد یک مرورگر متن‌باز را تقریباً از صفر بسازد و به کد Chromium یا موتورهای رایج دیگر وابسته نباشد. نسخه آلفای آن برای سال ۲۰۲۶ روی لینوکس و macOS برنامه‌ریزی شده است. اگر موفق شود، اهمیتش فقط یک گزینه تازه نیست؛ می‌تواند تنوع واقعی‌تری در زیرساخت وب ایجاد کند، جایی که امروز بسیاری از مرورگرهای ظاهراً متفاوت روی یک پایه مشترک بنا شده‌اند.

گروه دیگری حتی مسئله اصلی مرورگر را بهره‌وری یا هوش مصنوعی نمی‌دانند. Opera Air تلاش می‌کند تجربه‌ای آرام‌تر بسازد و یادآور استراحت، تمرین تنفس و صداهای دوگوشی برای تمرکز یا آرامش ارائه می‌دهد. SigmaOS مرورگر را شبیه محیط کاری می‌چیند؛ تب‌ها می‌توانند مثل فهرست کارها مدیریت شوند و کاربران برای بیش از سه فضای کاری، اشتراک ماهانه ۸ دلاری می‌پردازند. Jatter نیز با قابلیت پرسش درباره صفحات، پیشنهادهای شخصی و اپ یادداشت داخلی عرضه شده و نسخه پولی آن ۱۰ دلار در ماه قیمت دارد. Zen Browser هم روی ایده «اینترنت آرام‌تر»، فضای کاری و نمایش هم‌زمان صفحات تمرکز کرده است.

این تنوع نشان می‌دهد مرورگر دوباره به یک میدان محصولی مهم تبدیل شده است. انتخاب آینده احتمالاً دیگر فقط میان سرعت کروم و هماهنگی سافاری نخواهد بود؛ ممکن است کاربر انتخاب کند چه کسی اجازه دارد تاریخچه‌اش را بفهمد، ایمیلش را خلاصه کند، به حساب‌هایش سر بزند یا حتی بدون نظارت لحظه‌به‌لحظه کار انجام دهد. مرورگر همیشه دروازه ورود ما به اینترنت بوده است. وقتی همان دروازه تبدیل به عامل فعال شود، شرکت صاحب مرورگر نه فقط می‌بیند کجا می‌رویم، بلکه ممکن است در تصمیم‌گیری و انجام کار هم میان ما و وب قرار بگیرد. همین تغییر است که جنگ مرورگرها را دوباره مهم کرده است.