دیتاسنترهای AI برای حافظه‌ای رقابت می‌کنند که موبایل شما هم نیاز دارد

هوش مصنوعی شاید روی گوشی ارزان شما نصب نشده باشد، اما ممکن است قیمت همان گوشی را بالا ببرد. دلیلش درون دیتاسنترهایی است که برای اجرای مدل‌های AI به حجم عظیمی از تراشه‌های حافظه نیاز دارند. گزارش مورد استناد زومیت می‌گوید تقاضای مراکز داده برای رم آن‌قدر بالا رفته که سازندگان محصولات مصرفی برای دسترسی به همان ظرفیت تولید تحت فشار قرار گرفته‌اند. پیش‌بینی مطرح‌شده حتی تا آنجا پیش می‌رود که سال ۲۰۲۷ را نقطه‌ای می‌داند که گوشی‌های اقتصادی ممکن است به‌دلیل هزینه قطعات با تهدید جدی روبه‌رو شوند. این پیش‌بینی قطعی نیست، اما منطق پشت آن ساده است: وقتی یک مشتری بسیار پولدارتر حاضر است برای یک قطعه بیشتر بپردازد، مشتری ارزان‌تر در انتهای صف قرار می‌گیرد.

طبق گزارش رسانه مای‌درایورز که زومیت به آن استناد کرده، تا پایان سال ۲۰۲۶ بیش از ۵۰ درصد ظرفیت تولید رم جهان ممکن است در خدمت پردازش هوش مصنوعی قرار بگیرد. چنین تغییری یعنی تولیدکنندگان موبایل، لپ‌تاپ و سایر وسایل مصرفی باید برای بخش کوچک‌تری از عرضه رقابت کنند. حتی اپل، با قدرت خرید و قراردادهای عظیم تأمین خود، می‌تواند برای تهیه قطعات و کنترل قیمت آیفون با فشار بیشتری روبه‌رو شود. بازار حافظه شبیه ساختمانی با تعداد محدودی اتاق شده است که ناگهان مشتریان بسیار ثروتمند دیتاسنتری برای رزرو بخش بزرگی از آن وارد شده‌اند؛ طبیعی است که قیمت اتاق‌های باقی‌مانده بالا برود.

اعداد گزارش نشان می‌دهند این فشار از قبل شروع شده است. قیمت رم از سال ۲۰۲۲ تاکنون نزدیک به ۷۰۰ درصد افزایش یافته و بازار نیز به‌شدت متمرکز است: سامسونگ، اس‌کی هاینیکس (SK Hynix) و مایکرون (Micron) در مجموع حدود ۹۰ درصد بازار جهانی این تراشه‌ها را در اختیار دارند. شکایت‌های حقوقی مطرح‌شده علیه این سه شرکت نیز، طبق متن گزارش، تغییری در وضعیت کنترل قیمت‌ها ایجاد نکرده است. وقتی بخش عمده عرضه در اختیار تعداد بسیار محدودی تولیدکننده باشد و هم‌زمان مشتری بزرگی مثل صنعت AI تقاضای بیشتری ایجاد کند، تولیدکنندگان گوشی قدرت مانور کمتری برای پایین نگه‌داشتن هزینه دارند.

این فشار برای گوشی‌های پرچم‌دار ناخوشایند است، اما برای گوشی‌های اقتصادی می‌تواند مسئله‌ای وجودی باشد. کارشناسان نقل‌شده در گزارش پیش‌بینی می‌کنند هزینه خرید رم در سال‌های آینده بتواند حدود ۶۰ درصد قیمت گوشی را تشکیل دهد. در چنین شرایطی، ساخت دستگاه‌هایی در محدوده ۱٬۵۰۰ یوان، یعنی تقریباً ۲۲۰ دلار، می‌تواند حاشیه سود تولیدکننده را به صفر نزدیک کند. شرکت سازنده یک پرچم‌دار گران هنوز فضای بیشتری برای افزایش قیمت یا جذب بخشی از هزینه دارد؛ اما گوشی اقتصادی دقیقاً با چند دلار اختلاف قیمت رقابت می‌کند. اگر یکی از قطعات اصلی ناگهان سهم بزرگی از قیمت نهایی را ببلعد، کل معادله اقتصادی محصول به هم می‌ریزد.

روی کاغذ، تولیدکنندگان چینی حافظه می‌توانند بخشی از این فشار را کاهش دهند. شرکت‌هایی مانند سی‌ایکس‌ام‌تی (CXMT) و وای‌ام‌تی‌سی (YMTC) ظرفیت‌هایی دارند که می‌تواند عرضه بیشتری وارد بازار کند. اما فناوری امروز فقط مسئله کارخانه و قیمت نیست؛ ژئوپلیتیک هم وسط زنجیره تأمین نشسته است. محدودیت‌های سیاسی و تجاری استفاده شرکت‌های غربی از محصولات بعضی سازندگان چینی را دشوار می‌کند. بنابراین ممکن است حافظه در جایی از جهان وجود داشته باشد، اما همه تولیدکنندگان موبایل نتوانند به‌سادگی آن را وارد محصولات خود کنند.

اگر این سناریو محقق شود، اثر آن بسیار فراتر از صنعت موبایل خواهد بود. گوشی اقتصادی برای میلیون‌ها نفر فقط نسخه ارزان‌تر یک کالای لوکس نیست؛ در بسیاری از بازارها دروازه اصلی ورود به اینترنت، بانکداری دیجیتال، آموزش آنلاین، خدمات دولتی و اقتصاد پلتفرمی است. به همین دلیل، رقابت دیتاسنترهای AI بر سر حافظه می‌تواند یک پیامد عجیب داشته باشد: فناوری‌ای که قرار است خدمات دیجیتال را فراگیرتر کند، از مسیر زنجیره تأمین ممکن است سخت‌افزار لازم برای دسترسی به همان خدمات را گران‌تر کند. البته ادعای حذف کامل گوشی اقتصادی تا سال ۲۰۲۷ یک پیش‌بینی بسیار قوی است و باید به‌عنوان سناریوی مطرح‌شده در گزارش خوانده شود، نه نتیجه‌ای قطعی.