مایکروسافت خواهان مدل‌های ارزان‌تر و دسترس‌پذیرتر برای همه است

ساتیا نادلا (Satya Nadella)، مدیرعامل مایکروسافت، از معدود مدیرانی است که هم در شکل‌گیری موج فعلی هوش مصنوعی نقش محوری داشته و هم اکنون نسبت به مسیر آینده آن هشدار می‌دهد. شرکتی که با سرمایه‌گذاری‌های عظیم در اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، توسعه گسترده کوپایلت (Copilot) و رقابت سنگین بر سر زیرساخت‌های پردازشی به یکی از ستون‌های اصلی این صنعت تبدیل شده، حالا نگران است که تمرکز بیش از حد قدرت در دست چند بازیگر محدود به واکنش منفی جامعه و کسب‌وکارها منجر شود.

نادلا در گفت‌وگویی با وال‌استریت ژورنال (Wall Street Journal) از آینده‌ای دفاع کرد که در آن مدل‌های هوش مصنوعی ارزان‌تر، متنوع‌تر و در دسترس‌تر باشند. او معتقد است کاربران و شرکت‌ها باید حق انتخاب بیشتری داشته باشند و نباید توسعه پیشرفته‌ترین مدل‌ها تنها در اختیار تعداد محدودی شرکت قرار گیرد. از نگاه او تناقضی جدی وجود دارد؛ برخی شرکت‌ها از نابودی مشاغل و خطرات امنیتی هوش مصنوعی صحبت می‌کنند اما همزمان با سرعت بالا در حال گسترش زیرساخت‌ها و مراکز داده هستند.

مایکروسافت در هفته‌های اخیر تلاش کرده این نگاه را در عمل نشان دهد. این شرکت مدل‌های کم‌هزینه‌تری عرضه کرده و همچنین کوپایلت کوورکر (Copilot Cowork) را معرفی کرده است؛ عاملی هوشمند که می‌تواند برای وظایف مختلف از میان چندین مدل انتخاب کند. علاوه بر این، مایکروسافت در حال بررسی میزبانی مدل‌های شرکت دیپ‌سیک (DeepSeek) است؛ اقدامی که می‌تواند رقابت را شدیدتر کرده و فشار بیشتری بر شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک (Anthropic) وارد کند.

با وجود این تغییر جهت، نادلا تأکید می‌کند که موضوع جنگ تمام‌عیار میان شرکت‌ها نیست. مایکروسافت همچنان با اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک همکاری می‌کند و معتقد است بازار به اندازه کافی بزرگ است که بازیگران بیشتری در آن موفق شوند. او می‌گوید مشکل اصلی زمانی شکل می‌گیرد که چند شرکت محدود نقش «معلم جهان» را بر عهده بگیرند و کنترل جریان دانش و یادگیری را در دست داشته باشند.

بخش مهم دیگری از سخنان نادلا به بازار کار مربوط می‌شود. او برخلاف برخی مدیران صنعت، با روایت نابودی گسترده مشاغل موافق نیست. در حالی که داریو آمودی (Dario Amodei)، مدیرعامل آنتروپیک، هشدار داده تا سال ۲۰۲۹ هوش مصنوعی ممکن است نیمی از مشاغل سطح ابتدایی را حذف کند، نادلا معتقد است شرکت‌ها باید به بازطراحی و بازسازماندهی کارها فکر کنند، نه صرفاً کاهش هزینه از طریق اخراج کارکنان. از نگاه او، ترکیب سرمایه انسانی و توانمندی‌های هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد بدون آنکه الزاماً به حذف گسترده نیروی کار منجر شود.

نادلا آینده سازمان‌ها را نیز متفاوت می‌بیند. او باور دارد شرکت‌های موفق به سیستم‌های یادگیری مستمر تبدیل خواهند شد؛ جایی که دانش انسانی و دانش تولیدشده توسط هوش مصنوعی به‌صورت مداوم یکدیگر را تقویت می‌کنند. اما تحقق این آینده تنها با فناوری ممکن نیست. به اعتقاد او، مهم‌ترین چالش صنعت هوش مصنوعی کسب اعتماد عمومی است. مردم باید در عمل ببینند که همچنان اختیار، فرصت اقتصادی و سهمی از منافع این تحول را در اختیار دارند؛ در غیر این صورت، صنعت با بحران مشروعیت اجتماعی روبه‌رو خواهد شد.