جوانان آنلاین حالا برای ساختن دوباره زندگی آفلاین دور هم جمع می‌شوند

یک عروسک ساخته‌شده از زباله در استودیوی پادکست نشسته و از مردم می‌خواهد کمتر آنلاین باشند. تناقض بامزه‌ای است، اما دقیقاً منطق جنبشی را نشان می‌دهد که گوانوس (Gowanus) نمایندگی‌اش می‌کند. او سخنگوی رسانه‌ای Summer of Ludd، جشنواره‌ای لادایت در نیویورک است که شرکت‌کنندگانش با یک قانون ساده وارد می‌شدند: حاضر باش؛ بدون گوشی، عکس یا ضبط. حتی حضور گوانوس در یک پادکست هم با قرارداد دست‌نویس همراه بود که از WIRED می‌خواست مصاحبه را به کلیپ‌های کوتاه تبدیل نکند. هدف این بود که مخاطب به‌جای چند ثانیه اسکرول، چیزی حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه برای شنیدن یک استدلال کامل وقت بگذارد. البته خود گوانوس قبول دارد برای رسیدن به آدم‌های «مزمن آنلاین» گاهی باید از همان رسانه‌های دیجیتال استفاده کرد؛ شورش علیه پلتفرم لزوماً به معنای وانمودکردن نیست که پلتفرم وجود ندارد.

نام «لادایت» از کارگران نساجی بریتانیا در اوایل قرن نوزدهم می‌آید؛ کسانی که اعتراضشان صرفاً ترس از ماشین نبود، بلکه واکنشی به اتوماسیون و شرایطی بود که معیشت و قدرت اجتماعی آن‌ها را تهدید می‌کرد. گوانوس می‌گوید نسخه مدرن هم قرار نیست دشمن هر فناوری باشد. نقد اصلی متوجه فناوری‌هایی است که به‌گفته این جنبش «بافت اجتماعی» را می‌درند: پلتفرم‌هایی که توجه را استخراج می‌کنند، نابرابری را افزایش می‌دهند، روابط را اتمیزه می‌کنند یا جوامع را مجبور می‌کنند برای دیده‌شدن خودشان را با الگوریتم‌های شرکت‌های بزرگ تطبیق دهند. از این زاویه، سؤال اصلی دیگر «فناوری خوب است یا بد؟» نیست؛ بیشتر شبیه پرسیدن این است که یک جاده برای مردم ساخته شده یا برای گرفتن عوارض از آن‌ها.

به همین دلیل، Summer of Ludd فقط جشن خاموش‌کردن گوشی نبود. یکی از برنامه‌ها Delete Day نام داشت؛ آدم‌ها دور هم می‌نشستند و اپ‌هایی مثل اینستاگرام یا هینج را از گوشی یکدیگر حذف می‌کردند، چون برگزارکنندگان معتقدند بیرون‌آمدن از پلتفرم‌ها به‌تنهایی سخت است و بهتر است به یک عمل جمعی تبدیل شود. در برنامه دیگری، افرادی که با خبرنامه، RSS و زیرساخت‌های جایگزین کار می‌کنند به دیگران یاد می‌دادند چطور تقویم رویداد مستقل بسازند. منطقشان این است که وقتی کلیسا، انجمن، اتحادیه یا کتاب‌فروشی برای ارتباط با جامعه‌اش مجبور باشد همه‌چیز را در اینستاگرام منتشر کند، کم‌کم خود پیام هم به فرم مطلوب الگوریتم تبدیل می‌شود. خبرنامه یا فید مستقل شاید کم‌زرق‌وبرق‌تر باشد، اما مالکیت مسیر ارتباط را دوباره به خود جامعه برمی‌گرداند.

حتی کارگاه آشنایی و رابطه هم در این جنبش شکل عجیبی داشت. برنامه‌ای با عنوان «Luddite Rizz» کمتر درباره تکنیک مخ‌زدن بود و بیشتر درباره یادگرفتن اینکه چگونه در دنیای واقعی جواب رد بشنویم و از آن جان سالم به در ببریم. نقد آن‌ها به اپ‌های دوستیابی این است که رابطه را به تجربه‌ای شبیه خرید تبدیل کرده‌اند: راست، چپ، قبول، رد و بعد گزینه بعدی. وقتی انتخاب تقریباً بی‌نهایت به نظر می‌رسد، مهارت‌هایی مثل خواندن زبان بدن، مواجهه با تعارض، تحمل احساسات شدید و پذیرفتن رد شدن کمتر تمرین می‌شوند. به زبان ساده، لادایت‌ها می‌گویند شبکه اجتماعی فقط وقت ما را نگرفته؛ بخشی از «عضله اجتماعی» را هم کم‌کار کرده است.

دامنه انتقاد البته به اینستاگرام و قرار عاشقانه محدود نمی‌شود. در «جعبه شواهد» جشنواره، شرکت‌کنندگان تجربه‌های منفی خود از بیگ‌تک را ثبت می‌کردند: از خانواده‌ای که بنا بر روایت یکی از شرکت‌کنندگان به توصیه نادرست چت‌جی‌پی‌تی درباره غذای خرگوش اعتماد کرده بود و حیوان به‌شدت بیمار شد، تا روایت شرایط کاری سخت در آمازون و نگرانی زنان درباره امکان فیلم‌برداری پنهانی با عینک‌های دوربین‌دار متا ری‌بن. این‌ها روایت‌های شخصی شرکت‌کنندگان‌اند، نه اثبات مستقل همه ادعاها، اما برای جنبش یک نقطه مشترک دارند: فناوری زمانی مسئله می‌شود که خطا یا انگیزه تجاری آن مستقیماً وارد بدن، محیط کار، حریم خصوصی یا روابط خانوادگی شود.

شاید مهم‌ترین بخش این جنبش همین باشد که نسخه مدرن لادایت را از «دیجیتال دیتاکس» جدا می‌کند. توصیه فقط این نیست که اینستاگرام را پاک کنید و بعد در خلأ بنشینید؛ باید چیزی جایش بگذارید: کتاب‌فروشی، پارک، ناهار جمعی، موسیقی، انجمن، گفتگو با غریبه‌ها یا زیرساختی که خود جامعه اداره می‌کند. حتی پیدا کردن برنامه Summer of Ludd عمداً بیش از حد راحت نبود؛ پوسترها شماره تلفنی داشتند که شما را به کتاب‌فروشی یا کافه‌ای هدایت می‌کرد تا راهنمای چاپی رویدادها را پیدا کنید. امروز تقویم NYC Off Tech نیز بنا بر گفته گوانوس حدود ۶۰ رویداد در ماه معرفی می‌کند. ایده این است که پس از حدود ۲۰ سال شتاب اینترنت و گوشی هوشمند، شاید پاسخ به مشکل «بیش از حد آنلاین بودن» صرفاً مصرف کمتر صفحه نباشد؛ شاید لازم باشد دوباره زیرساخت زندگی آفلاین را بسازیم.