وضعیت امنیت دارایی‌های دیجیتال ایرانیان پس از تحریم نوبیتکس و والکس

تصور کنید در خانه‌ای زندگی می‌کنید که امکاناتش کم است اما حداقل کلید درِ آن را در جیب دارید. ناگهان شایعه‌ای می‌پیچد که این خانه امن نیست و عده‌ای در کوچه با برگه‌های تخفیف جذاب، شما را به هتل‌های لوکسی دعوت می‌کنند که هیچ کلیدی به شما نمی‌دهند و هر لحظه ممکن است وسایلتان را بیرون بریزند! این دقیقا حکایت این روزهای بازار ارزهای دیجیتال در ایران است.

در ۲ ژوئن سال ۲۰۲۶، وزارت خزانه‌داری آمریکا با تحریم چهار صرافی بزرگ داخلی (نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس)، یک شوک بزرگ به بازار وارد کرد. این پلتفرم‌ها در سال ۲۰۲۵ مسیر جابه‌جایی ۷.۷ میلیارد دلار، یعنی حدود ۷۸ درصد از حجم رمزارز کشور بودند. با انتشار این خبر، موجی از ترس میان تریدرهای ایرانی شکل گرفت: «دارایی‌ام را کجا ببرم؟» و درست در همین لحظه، دلالان فضای مجازی با کدهای دعوت (Referral Codes) برای ثبت‌نام در صرافی‌های خارجی وارد عمل شدند.

کوچ به پلتفرم‌های خارجی پدیده جدیدی نیست. صرافی‌های داخلی به دلیل محدودیت‌های رگولاتوری، هنوز امکانات پیشرفته‌ای مثل معاملات مارجین، استیکینگ یا کپی‌تریدینگ را به حدود ۵ میلیون معامله‌گر فعال خود ارائه نمی‌دهند. عباس آشتیانی (Abbas Ashtiani)، رئیس کمیسیون رمزارز، تایید می‌کند که همین محدودیت‌های خدماتی همیشه باعث خروج سرمایه بوده است. اما مشکل اصلی این تبلیغات جدید چیست؟ پنهان کردن یک ریسک کشنده.

وقتی با کد دعوت یک اینفلوئنسر در یک صرافی خارجی ثبت‌نام می‌کنید، او سود مالی می‌برد، اما اگر صرافی خارجی حساب شما را به جرم ایرانی بودن مسدود کند، شما هیچ پناهگاهی ندارید! در صرافی داخلی، شما حداقل می‌دانید دفتر شرکت کجاست، مدیران چه کسانی هستند و امکان شکایت قضایی وجود دارد؛ مانند پرونده هک نوبیتکس که شرکت مجبور به جبران خسارت شد. اما در صرافی خارجی، شما حتی یک خط تلفن برای اعتراض ندارید و تمام دارایی‌تان ممکن است در یک ثانیه فریز شود.

ریشه اصلی این بحران، مفهوم «حضانت» (Custody) است. وقتی رمزارز خود را در هر صرافی (داخلی یا خارجی) نگه می‌دارید، کلید گاوصندوق در دست شما نیست. امن‌ترین راهکار در شرایط فعلی، تفکیک است: از صرافی داخلی فقط برای تبدیل ریال استفاده کنید، برای تریدهای سریع به صرافی خارجی بروید، اما سود و اصل سرمایه خود را فورا به «کیف پول شخصی» (Wallet) منتقل کنید. فرار از ترس تحریم به آغوش صرافی‌های خاکستری خارجی، پریدن از چاله به چاهی بی‌انتهاست.