واتس‌اپ یکی از قدیمی‌ترین مزیت‌های تلگرام را سرانجام اضافه می‌کند

شماره تلفن سال‌ها کلید ورود به دنیای واتس‌اپ بوده است؛ نه فقط برای ساخت حساب، بلکه برای پیدا شدن توسط دیگران. همین طراحی یک مشکل ساده داشت: اگر می‌خواستید در یک گروه عمومی، با مشتری یا حتی فردی ناآشنا گفتگو کنید، اغلب باید بخشی از هویت شخصی‌تان یعنی شماره موبایل را هم روی میز می‌گذاشتید. حالا واتس‌اپ می‌خواهد این دو را از هم جدا کند. قابلیت تازه نام کاربری قرار است طی ماه‌های آینده برای حدود ۳ میلیارد حساب این پلتفرم عرضه شود و به کاربران اجازه دهد بدون نمایش شماره تلفن، یکدیگر را پیدا کنند و گفتگو را آغاز کنند.

سازوکار شبیه چیزی است که کاربران تلگرام سال‌هاست می‌شناسند. هر فرد می‌تواند یک نام کاربری منحصربه‌فرد انتخاب کند و همان را به دیگران بدهد. نام‌ها حداکثر ۳۵ کاراکتر خواهند داشت، اجباری نیستند و در هر زمان می‌توان آنها را تغییر داد یا کاملاً حذف کرد. واتس‌اپ همچنان برای ساخت اولیه حساب به شماره تلفن نیاز خواهد داشت، بنابراین شماره از زیرساخت هویت کاربر حذف نمی‌شود؛ فقط قرار نیست هنگام برقراری ارتباط با دیگران همیشه جلوی صحنه باشد. همچنین برخلاف بعضی شبکه‌های اجتماعی، قرار نیست فهرست عمومی قابل جست‌وجویی از همه نام‌های کاربری وجود داشته باشد.

برای جلوگیری از جعل هویت، واتس‌اپ قصد دارد نام برخی مقام‌های ارشد و چهره‌های شناخته‌شده را محافظت کند. کاربران واجد شرایط می‌توانند از بخش Settings، سپس Account و Username نام مورد نظرشان را رزرو کنند. برای تولیدکنندگان محتوا، شرکت‌ها و سازمان‌ها یک مزیت اضافه هم وجود دارد: بعضی حساب‌های واجد شرایط می‌توانند همان نام کاربری اینستاگرام یا فیسبوک خود را در واتس‌اپ نیز رزرو کنند. اینجا ردپای استراتژی متا روشن است؛ هویت کاربر یا برند می‌تواند آرام‌آرام میان چند محصول شرکت یکدست‌تر شود.

دلیل رسمی این تغییر، حریم خصوصی است. آلیس نیوتن-رکس (Alice Newton-Rex)، مدیر محصول واتس‌اپ، گفته این قابلیت در پاسخ به کاربرانی ساخته شده که نمی‌خواهند شماره تلفنشان را در فضاهای عمومی، به‌خصوص چت‌های گروهی، در اختیار دیگران قرار دهند. از این زاویه، تغییر مهمی است: شماره تلفن برخلاف یک نام کاربری چیزی نیست که معمولاً بخواهید به صدها عضو ناشناس یک گروه بدهید. نام کاربری مثل یک در ورودی تازه عمل می‌کند؛ اگر روزی نخواستید کسی از آن مسیر پیدایتان کند، می‌توانید تابلو را عوض کنید، بدون اینکه مجبور باشید شماره اصلی زندگی دیجیتال خود را تغییر دهید.

اما اینجا یک تفاوت مهم میان «پنهان کردن شماره» و «خصوصی شدن واتس‌اپ» وجود دارد. کاریسا وِلیز (Carissa Veliz)، استاد دانشگاه آکسفورد و نویسنده کتاب Privacy Is Power، یادآوری می‌کند که واتس‌اپ همچنان زیرمجموعه متاست و حجم زیادی از متاداده کاربران را جمع‌آوری می‌کند. متن پیام‌های خصوصی به لطف رمزگذاری سرتاسری برای تبلیغات خوانده نمی‌شود، اما اطلاعاتی مثل اینکه چه زمانی با چه کسی ارتباط داشته‌اید می‌تواند همچنان بخشی از داده‌های مورد استفاده سیستم‌های متا باشد. به بیان ساده، نام کاربری پرده‌ای روی شماره تلفن می‌کشد، اما همه چراغ‌های پشت صحنه را خاموش نمی‌کند.

این تغییر همزمان با جابه‌جایی مدیریتی مهمی در واتس‌اپ مطرح شده است. طبق گزارش، کونال شاه (Kunal Shah)، کارآفرین و بنیان‌گذار یک استارتاپ فین‌تک هندی، قرار است جای ویل کاتکارت (Will Cathcart) را بگیرد که پس از ۷ سال از سمت خود کنار رفته است. بنابراین واتس‌اپ در مقطعی وارد مرحله جدید می‌شود که هم هویت کاربران در حال بازطراحی است و هم مدیریت آن تغییر می‌کند. اضافه شدن نام کاربری شاید در ظاهر یک قابلیت دیرهنگام و آشنا باشد، اما برای محصولی با میلیاردها کاربر، تبدیل شماره تلفن از هویت عمومی به اطلاعات پشت‌صحنه می‌تواند یکی از مهم‌ترین تغییرات تجربه کاربری سال‌های اخیر باشد.